Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và các nền tảng mạng xã hội đã mang đến nhiều tiện ích trong hoạt động mua bán, tiêu dùng thực phẩm. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại thông minh, người dân có thể dễ dàng đặt mua từ thực phẩm tươi sống, đồ ăn chế biến sẵn đến thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, đi cùng với sự tiện lợi ấy là những nguy cơ mất an toàn thực phẩm khi không gian mạng đang trở thành "mảnh đất" để các đối tượng lợi dụng quảng cáo sai sự thật, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng kém chất lượng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng và tiềm ẩn nhiều vi phạm pháp luật.

Trước thực trạng đó, Công an xã Hà Bắc đã chủ động triển khai nhiều giải pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về công tác bảo đảm an toàn thực phẩm và phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Đơn vị thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương, các đoàn thể và hệ thống truyền thanh cơ sở tuyên truyền về phương thức, thủ đoạn của các đối tượng lợi dụng mạng xã hội để kinh doanh thực phẩm không bảo đảm chất lượng; đồng thời hướng dẫn người dân nhận diện các dấu hiệu bất thường, chủ động tố giác các hành vi có dấu hiệu vi phạm.

Theo Công an xã Hà Bắc, hiện nay các đối tượng thường lập tài khoản ảo trên Facebook, TikTok, Zalo hoặc các sàn thương mại điện tử để quảng cáo, giao bán thực phẩm với những lời giới thiệu hấp dẫn như "100% hàng chính hãng", "đặc sản sạch", "hàng xách tay", "thần dược chữa bệnh"... Trong thực tế, nhiều sản phẩm không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng, thậm chí là hàng giả, hàng nhái hoặc đã quá hạn sử dụng. Các đối tượng cũng lợi dụng hình thức livestream bán hàng, tạo các chương trình khuyến mại "sốc", thuê người tương tác, bình luận tích cực nhằm tạo lòng tin giả tạo để thu hút người mua.

Một vụ việc điển hình từng gây xôn xao dư luận là vụ kẹo rau củ Kera được quảng bá rầm rộ trên các nền tảng mạng xã hội bởi một số người có sức ảnh hưởng như Quang Linh Vlogs và Hằng Du Mục. Với những lời quảng cáo hấp dẫn, sản phẩm nhanh chóng thu hút số lượng lớn người tiêu dùng. Tuy nhiên, sau quá trình kiểm tra, cơ quan chức năng đã làm rõ nhiều nội dung quảng cáo không đúng bản chất sản phẩm, gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng và xử lý các tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật. Vụ việc tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc không ít người tiêu dùng vẫn có tâm lý tin tưởng tuyệt đối vào những lời quảng cáo của người nổi tiếng, các KOL, KOC trên mạng xã hội mà bỏ qua việc kiểm chứng nguồn gốc, chất lượng và tính pháp lý của sản phẩm.

Theo Thượng tá Trần Hoài Nam, Trưởng Công an xã Hà Bắc, từ những vụ việc xảy ra trên cả nước, đơn vị luôn xác định công tác tuyên truyền, phòng ngừa là giải pháp quan trọng. Người dân cần hiểu rằng không phải cứ có người nổi tiếng quảng cáo thì sản phẩm đã được cơ quan chức năng kiểm định chất lượng. Việc lựa chọn thực phẩm cần dựa trên các tiêu chí về nguồn gốc xuất xứ, đơn vị sản xuất, giấy tờ pháp lý và thông tin được cơ quan có thẩm quyền công bố.

Đáng chú ý, Công an xã Hà Bắc cũng khuyến cáo, không phải mọi hoạt động quảng cáo hay đăng bán thực phẩm trên không gian mạng đều là hành vi vi phạm pháp luật. Trên thực tế, những thông tin quảng cáo, rao bán chỉ là nguồn dữ liệu để lực lượng Công an và các cơ quan chức năng tiến hành rà soát, xác minh khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn. Chỉ sau khi kiểm tra, thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ chứng minh hàng hóa là giả, không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng hoặc có hành vi gian dối trong kinh doanh thì mới có căn cứ xử lý theo quy định của pháp luật. Chính vì vậy, mỗi thông tin phản ánh của người dân đều có giá trị hỗ trợ lực lượng chức năng truy nguồn, điều tra và xử lý các vụ việc.

Bên cạnh đó, lực lượng Công an cũng cảnh báo nhiều thủ đoạn mới như sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo video quảng cáo, giả mạo hình ảnh bác sĩ, chuyên gia y tế, cắt ghép phát ngôn của người nổi tiếng hoặc xây dựng các hội nhóm kín nhằm lôi kéo người mua. Sau khi bán được số lượng lớn sản phẩm, nhiều đối tượng nhanh chóng khóa tài khoản, xóa toàn bộ dữ liệu, khiến người tiêu dùng gặp khó khăn trong việc khiếu nại, đòi quyền lợi.

Để bảo vệ bản thân và gia đình, Công an xã Hà Bắc khuyến cáo người dân chỉ nên mua thực phẩm tại các cơ sở, gian hàng uy tín, có địa chỉ rõ ràng; kiểm tra kỹ nhãn mác, hạn sử dụng, nguồn gốc xuất xứ, giấy công bố sản phẩm trước khi quyết định mua hàng. Đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cần phân biệt rõ đây không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Người dân không nên chuyển tiền trước khi xác minh đầy đủ thông tin người bán, đồng thời lưu giữ hóa đơn, nội dung giao dịch để phục vụ việc xác minh khi cần thiết.

Thời gian tới, Công an xã Hà Bắc sẽ tiếp tục tăng cường nắm tình hình trên không gian mạng; phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng môi trường mạng để sản xuất, kinh doanh, quảng cáo thực phẩm giả, thực phẩm không bảo đảm chất lượng. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật, xây dựng ý thức tự bảo vệ của người dân trước các thủ đoạn ngày càng tinh vi của tội phạm và các đối tượng vi phạm.

An toàn thực phẩm là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Trong thời đại số, mỗi cú nhấp chuột đều có thể trở thành cơ hội mua được sản phẩm tốt, nhưng cũng có thể trở thành "cái bẫy" nếu người tiêu dùng thiếu cảnh giác. Bởi vậy, cùng với sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng, mỗi người dân cần trở thành "người tiêu dùng thông thái", nói không với thực phẩm không rõ nguồn gốc, không tiếp tay cho các hành vi quảng cáo sai sự thật và chủ động cung cấp thông tin cho lực lượng Công an khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Đó cũng chính là giải pháp thiết thực góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và giữ vững an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.