HOÀN THIỆN LUẬT TỔ CHỨC CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH SỰ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CẢI CÁCH TƯ PHÁP TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

*Thượng tá Đặng Thái Hòa Đội trưởng Đội Pháp chế & Quản lý khoa học, Phòng Tham mưu, Công an thành phố Hải Phòng

Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được xây dựng trong bối cảnh đất nước tiếp tục thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh cải cách tư pháp. Đây không chỉ là yêu cầu hoàn thiện một đạo luật chuyên ngành, mà còn là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Hơn bảy năm thi hành, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động điều tra, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và giữ vững an ninh, trật tự. Hiện nay, thực tiễn đã có nhiều thay đổi, đặc biệt là việc không còn tổ chức Công an cấp huyện, sự điều chỉnh cơ cấu của một số bộ, ngành và sự xuất hiện ngày càng nhiều của các loại tội phạm hoạt động trên không gian mạng, xuyên địa bàn, xuyên quốc gia. Những thay đổi đó đòi hỏi pháp luật phải được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với mô hình tổ chức mới.

Điểm nổi bật của dự thảo Luật là tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ quan điều tra theo mô hình tổ chức mới; quy định rõ hơn nguyên tắc phân công, phân cấp và xác định thẩm quyền điều tra; đồng thời cập nhật hệ thống các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phù hợp với sự thay đổi của bộ máy nhà nước. Đặc biệt, dự thảo đã bổ sung các quy định về thẩm quyền điều tra đối với vụ án có nhiều hành vi phạm tội, xảy ra trên nhiều địa bàn hoặc được thực hiện trên không gian mạng, qua đó khắc phục những vướng mắc phát sinh, bảo đảm việc điều tra được tiến hành kịp thời, thống nhất và khách quan. Có thể thấy mục tiêu của lần sửa đổi này không chỉ là điều chỉnh cơ cấu tổ chức, mà quan trọng hơn là xây dựng một cơ chế điều tra đồng bộ, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Khi chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của từng cơ quan được quy định đầy đủ, thống nhất sẽ hạn chế chồng chéo, tránh bỏ sót vụ việc, đồng thời nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực trong hoạt động điều tra, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Việc sớm triển khai hiệu quả Luật sau khi được thông qua và ban hành sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác điều tra, xử lý tội phạm trong điều kiện mới. Đây cũng là yêu cầu để công tác pháp chế tiếp tục phát huy vai trò tham mưu. Khi pháp luật được xây dựng trên cơ sở thực tiễn và được tổ chức thi hành nghiêm túc, hiệu quả, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sẽ thực sự trở thành nền tảng pháp lý quan trọng, góp phần xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trong giai đoạn phát triển mới.