Bên cạnh hàng loạt thủ đoạn lừa đảo qua mạng đã được lực lượng chức năng và cơ quan báo chí tuyên truyền, cảnh báo, thời gian gần đây trên địa bàn Hải Phòng ghi nhận liên tiếp xuất hiện một hình thức lừa đảo mới nhắm vào học sinh, sinh viên với chiêu trò mang tên“bắt cóc online” để tống tiền, chiếm đoạt tài sản. Không cần dùng đến bạo lực, những kẻ lừa đảo vẫn dễ dàng khiến nạn nhân rơi vào hoảng loạn để chiếm đoạt số tiền lớn. Có thể nói, đây là hình thức lừa đảo với thủ đoạn vô cùng tinh vi, xảo quyệt, đang có dấu hiệu lan rộng, gây hoang mang trong dư luận Nhân dân.

Kịch bản “Bắt cóc” hoàn hảo, thao túng tâm lý nạn nhân

Điều có thể dễ dàng nhận thấy, nạn nhân của những vụ “bắt cóc online” thường là học sinh, sinh viên và người trẻ - nhóm dễ bị tác động tâm lý và thường xuyên sử dụng công nghệ. Kịch bản thường là các đối tượng mạo danh cơ quan chức năng như Công an, Viện Kiểm Sát, Tòa án cáo buộc nạn nhân liên quan đến các vụ án nghiêm trọng như rửa tiền, buôn bán ma túy, … rồi đe dọa sẽ bị bắt nếu không “hợp tác”. Chúng tạo áp lực, buộc nạn nhân tự cô lập, thuê khách sạn và cắt đứt liên lạc với người thân.

Sau đó, kẻ gian điều khiển từ xa, yêu cầu chuyển tiền với lý do “kiểm tra tài khoản” hoặc “giải quyết vụ việc”. Đặc biệt, chúng còn yêu cầu người nhà chuyển tiền vào chính tài khoản nạn nhân để tạo cảm giác tin tưởng và đánh lạc hướng. Điều đáng nói, nếu như các chiêu thức gọi điện lừa đảo trước đây như thông báo con bị tai nạn, lừa tiền viện phí…. số tiền bị chiếm đoạt dừng ở mức chục triệu đồng thì nay với chiêu trò "bắt cóc online" con số có thể lên đến vài trăm triệu đồng, thậm chí cả tỉ đồng.

Một trong những vụ việc mới nhất vừa được Công an phường Tân Hưng phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự ngăn chặn kịp thời đã cho thấy mức độ, tính chất nguy hiểm của chiêu trò này. Cụ thể, vào 10h30' ngày 3/9, Công an phường Tân Hưng tiếp nhận tin báo về việc cháu N.T.A, sinh năm 2007, trú tại địa bàn tự ý bỏ nhà đi sau khi nhắn tin yêu cầu gia đình chuyển 350 triệu đồng để trả nợ, nếu không sẽ sang Campuchia làm thuê.

Qua xác minh ban đầu, Công an phường nhận thấy có dấu hiệu của vụ “bắt cóc online” khi T.A bị nhóm đối tượng lạ điều khiển qua ứng dụng Zalo. Trong quá trình di chuyển đến Bắc Ninh, cháu N.T.A đã có hành vi tấn công tài xế taxi để bỏ trốn. Công an phường Tân Hưng phối hợp với lực lượng địa phương tổ chức truy tìm nhưng chưa phát hiện được tung tích. Trong thời gian đó, N.T.A liên tục bị ép nhắn tin về nhà yêu cầu chuyển tiền, kèm theo lời đe dọa.

Nhận thấy tính chất nghiêm trọng, Công an phường đã báo cáo Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Hải Phòng để phối hợp triển khai các biện pháp nghiệp vụ. Đến khoảng 18h30’ cùng ngày, tổ công tác phát hiện cháu N.T.A tại một nhà nghỉ ở phường Bãi Cháy (Quảng Ninh) trong trạng thái hoảng loạn. Cháu N.T.A được đưa về nhà an toàn sau khi được động viên đã ổn định tâm lý.

 Trước đó, vào sáng 2-9, em H.M.K, sinh năm 2007, trú phường Thạch Khôi bất ngờ nhận được cuộc gọi từ số điện thoại lạ. Đối tượng tự xưng là cán bộ công an, yêu cầu K. kết bạn Zalo, sau đó gọi video với hình ảnh giả danh cơ quan chức năng. Trong cuộc gọi, chúng thông báo K. liên quan đến vụ án rửa tiền do “bán thông tin cá nhân” với giá 350 triệu đồng. Đối tượng yêu cầu K. phải vào thành phố Hồ Chí Minh làm việc hoặc chuyển tiền để “giải quyết”.

Phòng Cảnh sát hình sự và Công an Phường Tân Hưng đưa cháu N.T.A về gia đình

Khi K. nói không có tiền, đối tượng hướng dẫn nạn nhân thuê nhà nghỉ, nhắn tin giả mạo nội dung bị bắt cóc và yêu cầu gia đình chuyển tiền chuộc. Do hoảng sợ, K. đã làm theo, di chuyển đến tỉnh Bắc Ninh thuê phòng nghỉ theo chỉ dẫn. Nhờ trước đó đã được tuyên truyền về các thủ đoạn lừa đảo, mẹ cháu K. nhận thấy dấu hiệu bất thường, kịp thời đến Công an phường Thạch Khôi trình báo.

Lực lượng công an nhanh chóng phối hợp cùng gia đình liên lạc, trấn an tinh thần, hướng dẫn cháu nhận diện hành vi lừa đảo. Đến tối cùng ngày, cháu K. được lực lượng công an tìm thấy ở tỉnh Quảng Ninh và đưa trở về nhà an toàn.

Những vụ lừa đảo "bắt cóc online" được phát hiện kịp thời trên địa bàn thành phố thời gian gần đây một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự nguy hiểm của các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao. Việc nâng cao nhận thức, tăng cường phổ biến kiến thức về an toàn thông tin và kỹ năng phản ứng trước các tình huống bất thường là vô cùng cấp thiết, đặc biệt với nhóm đối tượng học sinh, sinh viên và người cao tuổi - những người dễ bị tác động tâm lý và thiếu kỹ năng xử lý tình huống.

 Chủ động phòng ngừa, cảnh giác để không sập bẫy

Có thể nói, một trong những nguyên nhân khiến thông tin cá nhân bị lộ là thói quen chia sẻ quá nhiều trên mạng xã hội. Không chỉ học sinh, sinh viên mà nhiều phụ huynh cũng thường xuyên đăng tải giấy khen, thành tích học tập của con em. Trong khi đó, những hình ảnh này vô tình tiết lộ nhiều thông tin nhạy cảm như họ tên, ngày sinh, lớp học, trường học… tạo cơ hội thuận lợi để kẻ gian dễ dàng tiếp cận và lên kịch bản lừa đảo.

Nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời chiêu trò “bắt cóc online”, thời gian qua, Phòng Cảnh sát hình sự đã chủ động phối hợp với các xã, phường, cơ quan truyền thông trên địa bàn thành phố chủ động phối hợp tuyên truyền khuyến cáo để người dân nâng cao cảnh giác, nhận diện trước những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt của các đối tượng lừa đảo mạo danh lực lượng chức năng, dựng lên “kịch bản” hoàn hảo để thao túng tâm lý, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Để đối phó với loại tội phạm ngày càng tinh vi này, Phòng Cảnh sát hình sự khuyến cáo mỗi người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, đồng thời chủ động trang bị kiến thức, phổ biến cho người thân, bạn bè, đặc biệt là con em đang học tập xa nhà về chiêu trò “bắt cóc online” này .Song song với đó, mỗi cơ sở giáo dục nrrn chủ động tăng cường công tác tuyên truyền, đưa nội dung cảnh báo lừa đảo vào sinh hoạt chuyên đề hoặc các kênh truyền thông nội bộ, giúp sinh viên nắm rõ các phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới.

Phòng Cảnh sát hình sự, Công an Thành phố Hải Phòng cũng nhấn mạnh: Cơ quan công an tuyệt đối không gọi điện để yêu cầu chuyển tiền, không làm việc qua các ứng dụng mạng xã hội như Zalo, Facebook hay yêu cầu cài phần mềm “phục vụ điều tra”. Tất cả giấy mời, giấy triệu tập hoặc yêu cầu hợp tác điều tra đều được gửi trực tiếp bằng văn bản hoặc thông qua công an địa phương. Trong trường hợp nghi ngờ có dấu hiệu lừa đảo, người dân cần ngay lập tức liên hệ với công an nơi gần nhất, không làm theo bất kỳ yêu cầu nào từ các cuộc gọi, tin nhắn không xác thực.

Chỉ những nỗ lực của lực lượng chức năng là chưa đủ. Để ngăn chặn và giải quyết triệt để chiêu trò lừa đảo mang tên “bắt cóc online” cần sự vào cuộc quyết liệt của toàn xã hội, từ mỗi cá nhân, gia đình đến nhà trường và cơ quan chức năng. Có như vậy, những chiêu trò lừa đảo này mới sớm bị đẩy lùi một cách hiệu quả.

Thiếu tá Phạm Thị Hiền – Cán bộ Đội Tham mưu tổng hợp, Phòng Cảnh sát hình sự