Trong thời đại số, mạng xã hội đã trở thành một trong những môi trường giao tiếp, trao đổi thông tin phổ biến của người dân. Các hội, nhóm trên Facebook, Zalo, Telegram… ngày càng phát triển về số lượng thành viên và phạm vi ảnh hưởng, trở thành những cộng đồng trực tuyến có khả năng lan truyền thông tin rất nhanh. Cùng với những giá trị tích cực, các hội, nhóm trên mạng xã hội cũng có thể bị lợi dụng để phát tán thông tin sai sự thật, nội dung vi phạm pháp luật, lừa đảo, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc thực hiện các hành vi vi phạm khác. Trong bối cảnh đó, quyền quản trị phải đi cùng trách nhiệm quản lý. Quản trị viên không chỉ thực hiện việc phê duyệt thành viên, bài viết, bình luận hay thiết lập nội quy nhóm, mà trong phạm vi quyền hạn của mình còn có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý những thông tin vi phạm pháp luật.

* Quản trị viên có thể phải chịu trách nhiệm khi buông lỏng quản lý: Nghị định số 330/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân đã quy định cụ thể về trách nhiệm ngăn chặn, xử lý thông tin trên không gian mạng có nội dung vi phạm pháp luật. Theo Điều 12 Nghị định 330/2026/NĐ-CP, người quản lý, điều hành hoặc có khả năng chi phối các trang thông tin điện tử, mạng xã hội hoặc tài khoản, hội, nhóm, chuyên trang trên mạng xã hội mà không triển khai các biện pháp nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, gỡ, xóa bỏ thông tin có nội dung vi phạm pháp luật có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể:
Thứ nhất, phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với một trong các hành vi:
- Quản lý, điều hành hoặc có khả năng chi phối các trang thông tin điện tử, mạng xã hội hoặc tài khoản, hội, nhóm, chuyên trang trên mạng xã hội nhưng không triển khai biện pháp nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, gỡ, xóa bỏ các thông tin có nội dung vi phạm pháp luật;
- Không triển khai biện pháp quản lý, kỹ thuật nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, gỡ, xóa bỏ các thông tin có nội dung vi phạm pháp luật.

Thứ hai, phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với một trong các hành vi:

- Quản lý, điều hành hoặc có khả năng chi phối các trang thông tin điện tử, mạng xã hội hoặc tài khoản, hội, nhóm, chuyên trang trên mạng xã hội nhưng không triển khai biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, gỡ, xóa bỏ thông tin có nội dung vi phạm pháp luật khi được yêu cầu của cơ quan chức năng có thẩm quyền;
- Không cung cấp thông tin, tài liệu về hành vi vi phạm pháp luật được đăng tải, chia sẻ trên hệ thống thông tin, sản phẩm, dịch vụ theo yêu cầu của cơ quan chức năng có thẩm quyền.
Ngoài hình thức phạt tiền, Điều 12 còn quy định buộc gỡ, xóa thông tin trên không gian mạng có nội dung vi phạm pháp luật đối với các hành vi vi phạm thuộc khoản 1, khoản 2 và khoản 3 của Điều này.
* 5 việc quản trị viên các hội, nhóm cần chủ động thực hiện.

Để xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, hạn chế rủi ro pháp lý và bảo vệ chính cộng đồng thành viên, quản trị viên các hội, nhóm trên mạng xã hội cần chủ động thực hiện các biện pháp phù hợp với quy mô, tính chất và khả năng quản lý của nhóm.

1. Có quy tắc - công khai rõ ngay từ đầu
Xây dựng các quy tắc ứng xử ngắn gọn, rõ ràng và công khai tại phần mô tả hoặc nội quy nhóm. Trong đó cần quy định rõ những nội dung không được đăng tải, chia sẻ, bình luận; nghiêm cấm việc đăng tải, phát tán thông tin sai sự thật, thông tin bịa đặt và các nội dung vi phạm pháp luật. Quy tắc càng rõ ràng, thành viên càng dễ nhận biết giới hạn khi tham gia cộng đồng.
2. Có kiểm duyệt - chủ động kiểm soát nội dung
Đối với các hội, nhóm có số lượng thành viên lớn hoặc có mức độ tương tác cao, quản trị viên cần cân nhắc thiết lập cơ chế phê duyệt bài viết, kiểm duyệt bình luận và phân công người quản trị, kiểm duyệt viên phù hợp. Không nên để việc đăng tải nội dung hoàn toàn tự do nếu điều đó vượt quá khả năng kiểm soát của đội ngũ quản trị.
3. Có kiểm chứng - không chạy theo tương tác
Lượt xem, lượt thích, bình luận hay số lượng thành viên không nên trở thành lý do để bỏ qua việc kiểm chứng thông tin. Quản trị viên cần thận trọng trước những nội dung có dấu hiệu bất thường; không phê duyệt hoặc tiếp tay lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin sai sự thật hoặc nội dung có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
4. Có phát hiện - phải xử lý kịp thời

Khi phát hiện bài viết, hình ảnh, video hoặc bình luận có nội dung vi phạm pháp luật, quản trị viên cần chủ động thực hiện các biện pháp phù hợp trong phạm vi quyền hạn của mình nhằm ngăn chặn việc tiếp tục lan truyền và thực hiện việc gỡ, xóa theo quy định.
Đối với những nội dung do thành viên phản ánh, quản trị viên cũng cần chủ động kiểm tra, đánh giá và xử lý phù hợp thay vì bỏ qua hoặc để nội dung tiếp tục lan truyền.
5. Có phối hợp - thực hiện yêu cầu phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để xử lý các thông tin sai trái, xấu độc, tiêu cực
Khi cơ quan chức năng có thẩm quyền yêu cầu thực hiện các biện pháp ngăn chặn, gỡ, xóa thông tin hoặc cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật, quản trị viên cần phối hợp và chấp hành theo đúng quy định.
Tóm lại, quản trị viên các hội nhóm trên không gian mạng cần thay đổi cách tiếp cận từ “quản lý thành viên” sang “quản lý thông tin và trách nhiệm với cộng đồng”. Điều quan trọng là xây dựng được những nguyên tắc rõ ràng, cơ chế quản lý phù hợp và thái độ chủ động, có trách nhiệm trước những nội dung được lan truyền trong cộng đồng.

Phòng An ninh mạng