Lợi dụng tâm lý của một bộ phận người dân muốn tìm kiếm việc làm có thu nhập cao ở nước ngoài, các đối tượng xấu đã tung ra những lời mời gọi hấp dẫn như “việc nhẹ, lương cao”, “xuất cảnh nhanh”, “không cần bằng cấp, ngoại ngữ”. Tuy nhiên, phía sau những lời quảng cáo đầy hứa hẹn ấy là hàng loạt rủi ro, hệ lụy nghiêm trọng về tài chính, pháp lý, thậm chí đe dọa trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe của người lao động.

Trong những năm gần đây, nhu cầu tìm kiếm việc làm ở nước ngoài của người dân ngày càng gia tăng, đặc biệt là đối với nhóm lao động phổ thông, trình độ chuyên môn và ngoại ngữ còn hạn chế. Do điều kiện kinh tế khó khăn, thiếu việc làm ổn định, nhiều người mong muốn tìm kiếm cơ hội đổi đời tại các quốc gia phát triển.

Tuy nhiên, thay vì lựa chọn các chương trình xuất khẩu lao động hợp pháp, một số người đã tìm đến những con đường bất hợp pháp với hy vọng tiết kiệm chi phí, giảm các điều kiện tuyển chọn và nhanh chóng được xuất cảnh. Chính tâm lý này đã trở thành “mảnh đất màu mỡ” để các đối tượng môi giới, tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép lợi dụng hoạt động.

Nắm bắt nhu cầu của người dân, nhiều đối tượng trong và ngoài nước đã hình thành các đường dây tổ chức, môi giới cho người trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép để lao động kiếm tiền. Đáng chú ý, không ít cá nhân, doanh nghiệp không có chức năng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài nhưng vẫn sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm lôi kéo người dân.

Thông qua các hội nhóm, fanpage trên mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok…, các đối tượng thường xuyên đăng tải thông tin tuyển dụng hấp dẫn với những lời quảng cáo như “thu nhập hàng chục triệu đồng mỗi tháng”, “không cần tay nghề”, “không cần ngoại ngữ”, “bao đỗ visa”, “xuất cảnh nhanh”. Nhiều người vì thiếu thông tin, nhẹ dạ cả tin đã trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo này.

Phòng An ninh điều tra cảnh báo người dân về thủ đoạn lừa đảo liên quan đến xuất khẩu lao động trái phép

Thực tế cho thấy, không ít trường hợp sau khi xuất cảnh trái phép đã rơi vào tình trạng bị bóc lột sức lao động, cưỡng ép làm việc trong môi trường nguy hiểm hoặc bị các tổ chức tội phạm mua bán người khống chế, đe dọa. Do không có hợp đồng lao động hợp pháp và không được pháp luật nước sở tại bảo vệ, người lao động rất dễ bị chủ sử dụng lao động ép làm việc quá thời gian quy định, không được trả lương đầy đủ hoặc bị giữ giấy tờ tùy thân. Khi xảy ra tranh chấp, tai nạn lao động hoặc các vấn đề liên quan đến sức khỏe, họ gần như không có cơ sở pháp lý để tự bảo vệ quyền lợi của mình. Nghiêm trọng hơn, nhiều trường hợp bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản, mất hàng trăm triệu đồng tiền môi giới nhưng không được xuất cảnh; hoặc bị bỏ rơi tại nước ngoài trong tình trạng không giấy tờ, không việc làm, không nơi cư trú. Đã có những vụ việc người lao động bị bạo hành, xâm hại, thậm chí thiệt mạng khi tham gia các đường dây xuất cảnh trái phép. Không chỉ ảnh hưởng đến bản thân người lao động và gia đình, tình trạng xuất khẩu lao động trái phép còn gây mất an ninh trật tự tại địa phương, làm ảnh hưởng đến uy tín, hình ảnh của lao động Việt Nam trên thị trường lao động quốc tế.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, mọi hoạt động xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú và làm việc ở nước ngoài đều phải tuân thủ quy định của cơ quan có thẩm quyền. Người tổ chức hoặc môi giới cho người khác trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 349 Bộ luật Hình sự, với mức phạt tù từ 2 năm đến 15 năm tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Đối với công dân cố tình xuất cảnh trái phép, ngoài việc bị xử phạt vi phạm hành chính từ 3 triệu đồng đến 25 triệu đồng theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP, còn có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý khác như tước quyền sử dụng hộ chiếu hoặc hạn chế cấp hộ chiếu trong thời gian nhất định.

Trước thực trạng trên, Cơ quan An ninh điều tra - Công an thành phố Hải Phòng khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác trước các lời mời gọi, quảng cáo về việc làm ở nước ngoài với mức lương cao bất thường hoặc những cam kết “xuất cảnh dễ dàng, không cần điều kiện”:  Nhân dân tuyệt đối không giao tiền, giấy tờ cá nhân cho các cá nhân, tổ chức không rõ tư cách pháp lý; đồng thời cần chủ động tìm hiểu kỹ thông tin về doanh nghiệp, chương trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài trước khi đăng ký tham gia. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi vấn liên quan đến hành vi lừa đảo, môi giới xuất cảnh trái phép hoặc tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép, người dân cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan công an hoặc chính quyền địa phương để kịp thời ngăn chặn, xử lý theo quy định của pháp luật.

Đối với những người có nhu cầu làm việc ở nước ngoài, cần liên hệ các cơ quan chức năng, trung tâm dịch vụ việc làm hoặc các doanh nghiệp được cấp phép đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng để được tư vấn, hỗ trợ. Chỉ lựa chọn con đường hợp pháp mới là giải pháp an toàn, bền vững, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người lao động, tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra./.

Trung tá Dương Đức Quỳnh - Phó Đội trưởng Đội 2 - Phòng An ninh điều tra - CATP Hải Phòng