Ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, gồm 5 chương, 66 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026. Luật tạo cơ sở pháp lý mới cho việc thúc đẩy phát triển đô thị, đổi mới phương thức quản lý, phân bổ và khai thác hiệu quả các nguồn lực, hướng tới xây dựng các đô thị hiện đại, đồng bộ và bền vững.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là tăng cường phân quyền, phân cấp gắn với trách nhiệm. Thẩm quyền giữa Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch UBND Thành phố được phân định rõ hơn; việc phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình, qua đó nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương trong quản lý, phát triển đô thị.
Luật đồng thời mở rộng cơ chế, chính sách đặc thù và thí điểm, cho phép áp dụng hoặc thí điểm một số cơ chế, chính sách mới nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và phát triển kinh tế - xã hội, phát triển đô thị theo từng điều kiện cụ thể, bảo đảm đúng nguyên tắc, điều kiện và thẩm quyền theo quy định.
Một điểm mới khác là đổi mới quản lý, khai thác không gian đô thị, với các quy định về không gian tầm thấp, không gian tầm cao, không gian ngầm và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Các quy định này tạo cơ sở pháp lý để khai thác hiệu quả hơn không gian, hạ tầng và các nguồn lực phục vụ phát triển đô thị.
Bên cạnh đó, Luật dành một chương quy định về cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt, bao gồm các lĩnh vực tổ chức chính quyền, quy hoạch, đầu tư, tài chính, đất đai, thương mại, logistics, khoa học - công nghệ và các điều kiện bảo đảm phát triển bền vững. Luật cũng quy định cơ chế chuyển tiếp, bảo đảm tính liên tục trong thực hiện các cơ chế, chính sách đã được ban hành trước khi Luật có hiệu lực, hạn chế khoảng trống pháp lý trong quá trình chuyển đổi.
Để tổ chức thi hành Luật thống nhất, kịp thời, ngày 17/9/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1796/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị. Kế hoạch xác định cụ thể nội dung công việc, tiến độ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức; tập trung vào 6 nhóm nhiệm vụ gồm: tuyên truyền, phổ biến Luật và các văn bản thi hành; tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ; rà soát, lập danh mục văn bản thi hành; xây dựng văn bản quy định chi tiết và văn bản thi hành; rà soát các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; kiểm tra, theo dõi và thực hiện chế độ báo cáo về tình hình thi hành Luật.
Việc Luật Phát triển đô thị có hiệu lực và được triển khai đồng bộ theo Quyết định số 1796/QĐ-TTg góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại, hiệu quả và bền vững. Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân cần chủ động tìm hiểu, cập nhật những quy định mới, thực hiện đúng trách nhiệm và quyền lợi theo quy định của pháp luật, góp phần xây dựng môi trường đô thị văn minh, an toàn, phục vụ tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.